Układ hormonalny

Endokrynologia (z greckiego Ἔνδον - wewnątrz, κρίνω - I podkreślam i λόγος - słowo, nauka) - nauka o humoralnej (z łac. Humoru - wilgoci) regulacji organizmu przeprowadzanej z wykorzystaniem substancji biologicznie czynnych: hormonów i związków hormonopodobnych.

Gruczoły wydzielania wewnętrznego

Uwalnianie hormonów do krwi następuje przez gruczoły wydzielania wewnętrznego (IVS), które nie mają przewodów wydalniczych, a także przez wydzielanie gruczołów wydzielanych przez mieszane gruczoły wydzielnicze (LSS).

Chciałbym zwrócić uwagę na LSS: trzustkę i gruczoły płciowe. Już badaliśmy trzustkę w układzie trawiennym i wiesz, że jej sekret - sok trzustkowy, aktywnie uczestniczy w procesie trawienia. Ta część gruczołu nazywa się zewnątrzwydzielniczą (grecka egzo - out), ma kanały wydalnicze.

Gruczoły płciowe mają również część zewnątrzwydzielniczą, w której znajdują się kanały. Jądra wydzielają płyn nasienny wraz z nasieniem do przewodów, jajników - jaj. To „zewnątrzwydzielnicze” odosobnienie jest konieczne w celu wyjaśnienia i pełnego rozpoczęcia badań nad endokrynologią - nauką o zagrażającym życiu raku.

Hormony

ZHIV obejmuje przysadkę mózgową, szyszynkę, tarczycę, przytarczyce, grasicę (grasicę), nadnercza.

ZhVS uwalniają hormony do krwi - substancje biologicznie czynne, które mają regulujący wpływ na metabolizm i funkcje fizjologiczne. Hormony mają następujące właściwości:

  • Odległe działanie - daleko od miejsca jego powstania
  • Specyficzne - wpływają tylko na te komórki, które mają receptory hormonalne
  • Biologicznie aktywne - mają wyraźny efekt przy bardzo niskim stężeniu we krwi
  • Są szybko niszczone, w wyniku czego gruczoły muszą nieustannie je wydzielać
  • Nie mają swoistości gatunkowej - hormony innych zwierząt powodują podobny efekt w ludzkim ciele

Ze względu na swój charakter chemiczny hormony dzielą się na trzy główne grupy: białko (peptyd), pochodne aminokwasów i hormony steroidowe utworzone z cholesterolu.

Regulacja neurohumoralna

Fizjologia ciała opiera się na pojedynczym neurohumoralnym mechanizmie regulującym funkcje: to znaczy kontrola odbywa się zarówno przez układ nerwowy, jak i różne substancje za pośrednictwem płynnych ośrodków. Przeanalizujmy funkcję oddychania jako przykład regulacji neurohumoralnej.

Wraz ze wzrostem stężenia dwutlenku węgla we krwi neurony ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym są wzbudzone, co zwiększa częstotliwość i głębokość oddychania. W rezultacie dwutlenek węgla zaczyna być bardziej aktywnie usuwany z krwi. Jeśli stężenie dwutlenku węgla we krwi spada, wówczas mimowolnie następuje spadek i spadek głębokości oddychania.

Przykład neurohumoralnej regulacji oddychania jest daleki od jedynego. Związek między regulacją nerwową i humoralną jest tak bliski, że są one połączone w układ neuroendokrynny, którego głównym ogniwem jest podwzgórze.

Podwzgórze

Podwzgórze jest częścią diencefalonu, jego komórki (neurony) mają zdolność syntezy i wydzielania specjalnych substancji o działaniu hormonalnym - neuroseryjnych (neurohormonów). Wydzielanie tych substancji jest spowodowane wpływem na receptory podwzgórza szerokiej gamy hormonów krwi (rozpoczęła się również część humoralna), przysadki mózgowej, poziomu glukozy i aminokwasów oraz temperatury krwi.

Oznacza to, że neurony podwzgórza zawierają receptory substancji biologicznie czynnych we krwi - hormony gruczołów dokrewnych, ze zmianą poziomu zmiany aktywności neuronów podwzgórza. Sam podwzgórze jest reprezentowane przez tkankę nerwową - jest to odcinek mięśnia brzusznego. Zatem w nim cudownie powiązane są dwa mechanizmy regulacji: nerwowy i humoralny.

Przysadka mózgowa jest ściśle związana ze podwzgórzem - „dyrygentem orkiestry gruczołów wydzielania wewnętrznego”, o czym szczegółowo zajmiemy się w następnym artykule. Istnieje połączenie naczyniowe oraz połączenie nerwowe między podwzgórzem a przysadką mózgową: niektóre hormony (wazopresyna i oksytocyna) są dostarczane z podwzgórza do tylnej przysadki mózgowej przez procesy komórek nerwowych.

Pamiętaj, że podwzgórze wydziela specjalne hormony - liberiny i statyny. Liberiny lub hormony uwalniające (łac. Libertas - wolność) przyczyniają się do powstawania hormonów przez przysadkę mózgową. Statyny lub hormony hamujące (łac. Statum - stop) hamują tworzenie się tych hormonów.

© Bellevich Yuri Sergeevich 2018-2020

Artykuł napisał Bellevich Jurij Siergiejewicz i jest jego własnością intelektualną. Kopiowanie, rozpowszechnianie (w tym kopiowanie na inne strony i zasoby w Internecie) lub jakiekolwiek inne wykorzystanie informacji i przedmiotów bez uprzedniej zgody właściciela praw autorskich podlega prawu. W sprawie materiałów do artykułu i zgody na ich użycie prosimy o kontakt Bellevich Yuri.

1.5.2.9. Układ hormonalny

Hormony - substancje wytwarzane przez gruczoły wydzielania wewnętrznego i wydzielane do krwi, mechanizm ich działania. Układ hormonalny - zestaw gruczołów dokrewnych, które zapewniają produkcję hormonów. Hormony płciowe.

Do normalnego życia osoba potrzebuje wielu substancji, które pochodzą ze środowiska zewnętrznego (żywność, powietrze, woda) lub są syntetyzowane w ciele. Przy braku tych substancji w organizmie występują różne zaburzenia, które mogą prowadzić do poważnych chorób. Takie substancje syntetyzowane przez gruczoły wydzielania wewnętrznego w ciele obejmują hormony.

Przede wszystkim należy zauważyć, że ludzie i zwierzęta mają dwa rodzaje gruczołów. Gruczoły jednego rodzaju - łzowe, ślinowe, potowe i inne - wydzielają wydzielanie, które wytwarzają na zewnątrz i nazywane są zewnątrzwydzielniczymi (od greckiego egzo - na zewnątrz, na zewnątrz, krino - wydalają). Gruczoły drugiego typu uwalniają syntetyzowane w nich substancje do krwi, która je myje. Gruczoły te nazywane są endokrynnymi (od greckiego endonu - wewnątrz), a substancje uwalniane do krwi nazywane są hormonami.

Zatem hormony (z greckiego hormaino - wprawione w ruch, indukują) są biologicznie czynnymi substancjami wytwarzanymi przez gruczoły wydzielania wewnętrznego (patrz ryc. 1.5.15) lub specjalne komórki w tkankach. Takie komórki można znaleźć w sercu, żołądku, jelitach, gruczołach ślinowych, nerkach, wątrobie i innych narządach. Hormony są uwalniane do krwioobiegu i wpływają na komórki narządów docelowych znajdujących się w pewnej odległości lub bezpośrednio w miejscu ich powstawania (lokalne hormony).

Hormony są wytwarzane w małych ilościach, ale przez długi czas pozostają w stanie aktywnym i są rozprowadzane w ciele z przepływem krwi. Główne funkcje hormonów to:

- utrzymanie wewnętrznego środowiska ciała;

- udział w procesach metabolicznych;

- regulacja wzrostu i rozwoju organizmu.

Pełna lista hormonów i ich funkcji znajduje się w tabeli 1.5.2.

Tabela 1.5.2 Główne hormony
HormonJakie żelazo jest produkowaneFunkcjonować
Hormon adrenokortykotropowyPrzysadka mózgowaKontroluje wydzielanie hormonów kory nadnerczy
AldosteronNadnerczaUczestniczy w regulacji metabolizmu wody i soli: zatrzymuje sód i wodę, usuwa potas
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny)Przysadka mózgowaReguluje ilość uwolnionego moczu i wraz z aldosteronem kontroluje ciśnienie krwi
GlukagonTrzustkaZwiększa poziom glukozy we krwi
Hormon wzrostuPrzysadka mózgowaZarządza procesami wzrostu i rozwoju; stymuluje syntezę białek
InsulinaTrzustkaObniża poziom glukozy we krwi wpływa na metabolizm węglowodanów, białek i tłuszczów w organizmie
KortykosteroidyNadnerczaMają wpływ na całe ciało; mają wyraźne właściwości przeciwzapalne; utrzymać poziom cukru we krwi, ciśnienie krwi i napięcie mięśni; uczestniczyć w regulacji metabolizmu wody i soli
Hormon luteinizujący i hormon folikulotropowyPrzysadka mózgowaZarządzaj funkcjami rozrodczymi, w tym wytwarzaniem nasienia u mężczyzn, dojrzewaniem komórek jajowych i cyklem miesiączkowym u kobiet; odpowiedzialny za powstawanie wtórnych cech płciowych mężczyzn i kobiet (rozmieszczenie miejsc wzrostu włosów, masy mięśniowej, struktury i grubości skóry, barwy głosu, a być może nawet cech osobowości)
OksytocynaPrzysadka mózgowaPowoduje skurcz mięśni macicy i przewodów gruczołów sutkowych
Hormon przytarczycPrzytarczyceKontroluje tworzenie kości i reguluje wydalanie wapnia i fosforu z moczem
ProgesteronJajnikówPrzygotowuje wewnętrzną wyściółkę macicy do wprowadzenia zapłodnionego jaja i gruczołów mlecznych do produkcji mleka
ProlaktynaPrzysadka mózgowaPowoduje i wspomaga produkcję mleka w gruczołach mlecznych
Renina i angiotensynaNerkaKontroluj ciśnienie krwi
Hormony tarczycyTarczycaReguluj procesy wzrostu i dojrzewania, tempo procesów metabolicznych w ciele
Hormon stymulujący tarczycęPrzysadka mózgowaStymuluje produkcję i wydzielanie hormonów tarczycy
ErytropoetynaNerkaStymuluje tworzenie czerwonych krwinek
EstrogenyJajnikówKontroluj rozwój żeńskich narządów płciowych i wtórne cechy płciowe

Struktura układu hormonalnego. Rycina 1.5.15 pokazuje gruczoły wytwarzające hormony: podwzgórze, przysadkę mózgową, tarczycę, przytarczyce, nadnercza, trzustkę, jajniki (u kobiet) i jądra (u mężczyzn). Wszystkie gruczoły i komórki wydzielające hormony są połączone w układ hormonalny.

Układ hormonalny działa pod kontrolą ośrodkowego układu nerwowego i wraz z nim reguluje i koordynuje funkcje organizmu. Wspólne dla komórek nerwowych i hormonalnych jest wytwarzanie czynników regulacyjnych.

Uwalniając hormony, układ hormonalny wraz z układem nerwowym zapewnia istnienie całego ciała. Rozważ ten przykład. Gdyby nie istniał układ hormonalny, cały organizm byłby nieskończenie splątanym łańcuchem „drutów” - włókien nerwowych. Jednocześnie przy wielu „drutach” należałoby wydać kolejno jedno pojedyncze polecenie, które można przekazać w postaci jednego „polecenia” przesłanego „drogą radiową” do wielu komórek jednocześnie.

Komórki hormonalne wytwarzają hormony i wydzielają je do krwi, a komórki układu nerwowego (neurony) wytwarzają substancje biologicznie czynne (neuroprzekaźniki - noradrenalina, acetylocholina, serotonina i inne), wydzielane do szczelin synaptycznych.

Łącznikiem między układem hormonalnym a układem nerwowym jest podwzgórze, które jest zarówno formacją nerwową, jak i gruczołem wydzielania wewnętrznego..

Kontroluje i łączy hormonalne mechanizmy regulacyjne z nerwowymi, będąc również ośrodkiem mózgowym autonomicznego układu nerwowego. W podwzgórzu znajdują się neurony, które mogą wytwarzać specjalne substancje - neurohormony, które regulują uwalnianie hormonów przez inne gruczoły wydzielania wewnętrznego. Centralnym narządem układu hormonalnego jest również przysadka mózgowa. Pozostałe gruczoły wydzielania wewnętrznego są klasyfikowane jako narządy obwodowe układu hormonalnego.

Jak widać na rycinie 1.5.16, w odpowiedzi na informacje z centralnego i autonomicznego układu nerwowego podwzgórze wydziela specjalne substancje - neurohormony, które „nakazują” przysadce mózgowej przyspieszenie lub spowolnienie produkcji hormonów stymulujących.

Rycina 1.5.16 Układ podwzgórzowo-przysadkowy regulacji hormonalnej:

TTG - hormon stymulujący tarczycę; ACTH - hormon adrenokortykotropowy; FSH - hormon folikulotropowy; LH - hormon lutenizujący; STH - hormon wzrostu; LTH - hormon luteotropowy (prolaktyna); ADH - hormon antydiuretyczny (wazopresyna)

Ponadto podwzgórze może wysyłać sygnały bezpośrednio do obwodowych gruczołów dokrewnych bez udziału przysadki mózgowej..

Główne hormony stymulujące przysadkę obejmują tyreotropowe, adrenokortykotropowe, stymulujące pęcherzyki, luteinizujące i somatotropowe.

Hormon stymulujący tarczycę działa na tarczycę i przytarczyce. Aktywuje syntezę i wydzielanie hormonów tarczycy (tyroksyny i trijodotyroniny), a także hormonu kalcytoniny (który bierze udział w metabolizmie wapnia i powoduje obniżenie wapnia we krwi) przez tarczycę.

Gruczoły przytarczyczne wytwarzają hormon przytarczyc, który bierze udział w regulacji metabolizmu wapnia i fosforu..

Hormon adrenokortykotropowy stymuluje produkcję kortykosteroidów (glukokortykoidów i mineralokortykoidów) przez korę nadnerczy. Ponadto komórki kory nadnerczy wytwarzają androgeny, estrogeny i progesteron (w małych ilościach), które są odpowiedzialne, wraz z podobnymi hormonami gonad, za rozwój wtórnych cech płciowych. Komórki rdzenia nadnerczy syntetyzują adrenalinę, noradrenalinę i dopaminę.

Hormony folikulotropowe i luteinizujące stymulują funkcje seksualne i produkcję hormonów przez gruczoły płciowe. Jajniki kobiet wytwarzają estrogeny, progesteron, androgeny, a jądra mężczyzn wytwarzają androgeny.

Hormon somatotropowy stymuluje wzrost organizmu jako całości i jego poszczególnych narządów (w tym wzrost szkieletu) oraz produkcję jednego z hormonów trzustkowych - somatostatyny, która hamuje wydzielanie insuliny, glukagonu i enzymów trawiennych przez trzustkę. W trzustce występują 2 rodzaje wyspecjalizowanych komórek, pogrupowanych w postaci najmniejszych wysepek (wysepki Langerhansa patrz rysunek 1.5.15, widok D). Są to komórki alfa syntetyzujące hormon glukagon i komórki beta wytwarzające hormon insulinę. Insulina i glukagon regulują metabolizm węglowodanów (tj. Glukozy we krwi).

Stymulujące hormony aktywują funkcje obwodowych gruczołów dokrewnych, skłaniając je do uwalniania hormonów zaangażowanych w regulację podstawowych procesów w ciele.

Co ciekawe, nadmiar hormonów wytwarzanych przez obwodowe gruczoły wydzielania wewnętrznego hamuje uwalnianie odpowiedniego „tropowego” hormonu przysadki. Jest to uderzająca ilustracja uniwersalnego mechanizmu regulacyjnego w żywych organizmach, oznaczonego jako negatywne sprzężenie zwrotne..

Oprócz stymulowania hormonów przysadka mózgowa wytwarza również hormony, które są bezpośrednio zaangażowane w kontrolowanie funkcji życiowych organizmu. Do takich hormonów należą: hormon somatotropowy (o którym wspominaliśmy powyżej), hormon luteotropowy, hormon antydiuretyczny, oksytocyna i inne.

Hormon luteotropowy (prolaktyna) kontroluje produkcję mleka w gruczołach mlecznych.

Hormon antydiuretyczny (wazopresyna) opóźnia wydalanie płynów z organizmu i zwiększa ciśnienie krwi.

Oksytocyna powoduje skurcze macicy i stymuluje produkcję mleka przez gruczoły sutkowe.

Brak hormonów przysadkowych w organizmie jest kompensowany przez leki, które uzupełniają ich niedobór lub naśladują ich działanie. Takie leki obejmują w szczególności Norditropin® Simplex® (Novo Nordisk), który ma działanie somatotropowe; Menopur (firma Ferring), który ma właściwości gonadotropowe; Minirin ® i Remestip ® (firma "Ferring"), działając jak endogenna wazopresyna. Leki stosuje się również w przypadkach, w których z jakiegoś powodu konieczne jest stłumienie aktywności hormonów przysadki. Tak więc lek Decapeptil Depot (firma „Ferring”) blokuje funkcję gonadotropową przysadki mózgowej i hamuje uwalnianie hormonów luteinizujących i stymulujących pęcherzyki.

Poziom niektórych hormonów kontrolowanych przez przysadkę mózgową podlega cyklicznym wahaniom. Tak więc cykl menstruacyjny u kobiet jest określany przez miesięczne wahania poziomu hormonów luteinizujących i stymulujących pęcherzyki, które są wytwarzane w przysadce mózgowej i wpływają na jajniki. W związku z tym poziom hormonów jajnikowych - estrogenu i progesteronu - zmienia się w tym samym rytmie. Jak podwzgórze i przysadka mózgowa kontrolują te biorytmy nie jest całkowicie jasne.

Istnieją również hormony, których produkcja zmienia się z przyczyn jeszcze nie w pełni poznanych. Tak więc poziom kortykosteroidów i hormonu wzrostu z jakiegoś powodu zmienia się w ciągu dnia: osiąga maksimum rano i minimum w południe.

Mechanizm działania hormonów. Hormon wiąże się z receptorami w komórkach docelowych, podczas gdy enzymy wewnątrzkomórkowe są aktywowane, co prowadzi komórkę docelową do stanu wzbudzenia funkcjonalnego. Nadmiar hormonu działa na gruczoł, który go wytwarza, lub przez autonomiczny układ nerwowy w podwzgórzu, co skłania ich do ograniczenia produkcji tego hormonu (ponownie negatywne sprzężenie zwrotne!).

Przeciwnie, każda awaria w syntezie hormonów lub dysfunkcja układu hormonalnego prowadzi do nieprzyjemnych konsekwencji zdrowotnych. Na przykład przy braku hormonu wzrostu wydzielanego przez przysadkę mózgową dziecko pozostaje karłem.

Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła wzrost przeciętnego człowieka - 160 cm (dla kobiet) i 170 cm (dla mężczyzn). Osoba poniżej 140 cm lub powyżej 195 cm jest uważana za już bardzo niską lub bardzo wysoką. Wiadomo, że rzymski cesarz Maskimilian miał 2,5 metra wysokości, a egipski karzeł Agibe miał tylko 38 cm wysokości!

Brak hormonów tarczycy u dzieci prowadzi do rozwoju upośledzenia umysłowego, au dorosłych - do spowolnienia metabolizmu, obniżenia temperatury ciała i pojawienia się obrzęku.

Wiadomo, że pod wpływem stresu zwiększa się produkcja kortykosteroidów i rozwija się „zespół złego samopoczucia”. Zdolność organizmu do przystosowania się (przystosowania) do stresu w dużej mierze zależy od zdolności układu hormonalnego do szybkiego reagowania poprzez zmniejszenie produkcji kortykosteroidów.

Przy braku insuliny wytwarzanej przez trzustkę występuje poważna choroba - cukrzyca.

Warto zauważyć, że wraz z wiekiem (naturalne wyginięcie ciała) rozwijają się różne stosunki składników hormonalnych w ciele.

Tak więc zmniejsza się wytwarzanie niektórych hormonów i wzrost innych. Zmniejszenie aktywności narządów dokrewnych występuje w różnym tempie: o 13-15 lat - dochodzi do atrofii grasicy, stężenie testosteronu w osoczu u mężczyzn stopniowo zmniejsza się po 18 latach, wydzielanie estrogenu u kobiet zmniejsza się po 30 latach; produkcja hormonów tarczycy jest ograniczona tylko do 60-65 lat.

Hormony płciowe. Istnieją dwa rodzaje hormonów płciowych - męski (androgeny) i żeński (estrogeny). Obaj mężczyźni są obecni w ciele zarówno u mężczyzn, jak iu kobiet. Rozwój narządów płciowych i tworzenie wtórnych cech płciowych w okresie dojrzewania (powiększenie gruczołów sutkowych u dziewcząt, pojawienie się zarostu na twarzy i szorstkość głosu u chłopców i tym podobnych) zależy od ich proporcji. Musiałeś widzieć na ulicy, w transporcie starych kobiet o szorstkim głosie, antenach, a nawet brodzie. Powód jest dość prosty. Z wiekiem produkcja estrogenu (żeńskich hormonów płciowych) maleje u kobiet i może się zdarzyć, że męskie hormony płciowe (androgeny) zaczną dominować nad żeńskimi. Stąd szorstkość głosu i nadmierny wzrost włosów (hirsutyzm).

Jak wiesz, mężczyźni cierpiący na alkoholizm cierpią z powodu ciężkiej feminizacji (aż do powiększenia gruczołów mlecznych) i impotencji. Jest to również wynik procesów hormonalnych. Powtarzane spożywanie alkoholu przez mężczyzn prowadzi do zahamowania czynności jąder i zmniejszenia stężenia męskiego hormonu płciowego - testosteronu we krwi, któremu zawdzięczamy pasję i popęd seksualny. Jednocześnie nadnercza zwiększają produkcję substancji o strukturze zbliżonej do testosteronu, ale nie mają działania aktywującego (androgennego) na męski układ rozrodczy. To oszukuje przysadkę mózgową i zmniejsza jej stymulujący wpływ na nadnercza. W rezultacie produkcja testosteronu jest dalej zmniejszana. W tym przypadku wprowadzenie testosteronu niewiele pomaga, ponieważ w ciele alkoholika wątroba zamienia go w żeński hormon płciowy (estron). Okazuje się, że leczenie tylko pogorszy wynik. Więc mężczyźni muszą wybrać to, co jest dla nich ważne: seks lub alkohol.

Trudno przecenić rolę hormonów. Ich dzieło można porównać do gry orkiestry, gdy jakakolwiek porażka lub fałszywa nuta narusza harmonię. W oparciu o właściwości hormonów stworzono wiele leków stosowanych w różnych chorobach odpowiednich gruczołów. Aby uzyskać więcej informacji na temat leków hormonalnych, patrz rozdział 3.3..

Funkcja układu hormonalnego

Układ hormonalny - system regulacji aktywności narządów wewnętrznych poprzez hormony wydzielane przez komórki hormonalne bezpośrednio do krwi lub dyfundujące przez przestrzeń międzykomórkową do sąsiednich komórek.

Układ hormonalny jest podzielony na gruczołowy układ hormonalny (lub aparat gruczołowy), w którym komórki hormonalne są połączone razem i tworzą gruczoł dokrewny oraz rozproszony układ hormonalny. Gruczoł dokrewny wytwarza hormony gruczołowe, które obejmują wszystkie hormony steroidowe, hormony tarczycy i wiele hormonów peptydowych. Rozproszony układ hormonalny jest reprezentowany przez komórki hormonalne rozproszone po całym ciele, które wytwarzają hormony zwane peptydami aglandularnymi (z wyjątkiem kalcytriolu). Komórki hormonalne znajdują się w prawie każdej tkance w ciele..
Gruczołowy układ hormonalny

Gruczołowy układ hormonalny jest reprezentowany przez pojedyncze gruczoły ze skoncentrowanymi komórkami hormonalnymi. Gruczoły wydzielania wewnętrznego (gruczoły wydzielania wewnętrznego) to narządy, które wytwarzają określone substancje i wydzielają je bezpośrednio do krwi lub limfy. Substancje te to hormony - chemiczne regulatory niezbędne do życia. Gruczoły wydzielania wewnętrznego mogą być zarówno niezależnymi narządami, jak i pochodnymi tkanek nabłonkowych (granicznych). Do gruczołów wydzielania wewnętrznego należą następujące gruczoły:

Gruczoł tarczowy, którego waga wynosi od 20 do 30 g, znajduje się z przodu szyi i składa się z dwóch płatów i przesmyku - znajduje się przy chrząstce ΙΙ-ΙV gardła oddechowego i łączy oba płaty. Cztery przytarczyce znajdują się parami na tylnej powierzchni dwóch płatów. Na zewnątrz tarczyca pokryta jest mięśniami szyi znajdującymi się poniżej kości gnykowej; jego powięź żelazny worek jest mocno połączony z tchawicą i krtań, więc porusza się po ruchach tych narządów. Gruczoł składa się z owalnych lub okrągłych bąbelków wypełnionych białkową substancją zawierającą jod, taką jak koloid; między bąbelkami jest luźna tkanka łączna. Koloid bąbelkowy jest wytwarzany przez nabłonek i zawiera hormony wytwarzane przez tarczycę - tyroksynę (T4) i trijodotyroninę (T3). Hormony te regulują tempo metabolizmu, promują wchłanianie glukozy przez komórki organizmu i optymalizują rozkład tłuszczów na kwasy i glicerynę. Kolejny hormon wydzielany przez tarczycę, kalcytonina (polipeptyd ze względu na swój charakter chemiczny), reguluje zawartość wapnia i fosforanów w organizmie. Działanie tego hormonu jest wprost przeciwne do przytarczycy, która jest wytwarzana przez przytarczyc i zwiększa poziom wapnia we krwi, poprawia jego napływ z kości i jelit. Z tego punktu widzenia działanie paratyroidiny przypomina witaminę D..

Przytarczyca reguluje poziom wapnia w ciele w wąskich ramach, dzięki czemu układ nerwowy i ruchowy działają normalnie. Kiedy poziom wapnia we krwi spadnie poniżej pewnego poziomu, wrażliwe na wapń receptory przytarczyc aktywują się i wydzielają hormon do krwi. Parathormon stymuluje osteoklasty do uwalniania wapnia z tkanki kostnej do krwi.

Grasica wytwarza rozpuszczalne hormony tymiankowe (lub tymiankowe) - tymopoetyny, które regulują wzrost, dojrzewanie i różnicowanie komórek T oraz aktywność funkcjonalną dojrzałych komórek układu odpornościowego. Grasica degraduje się z wiekiem, zastępując ją tworzeniem tkanki łącznej.

Trzustka jest dużym (12-30 cm) organem wydzielniczym o podwójnym działaniu (wydzielającym sok trzustkowy do światła dwunastnicy i Igormony bezpośrednio do krwioobiegu), zlokalizowanym w górnej jamie brzusznej, między śledzioną i dwunastnicą.

Trzustka wewnątrzwydzielnicza jest reprezentowana przez wysepki Langerhansa umieszczone w ogonie trzustki. U ludzi wysepki są reprezentowane przez różne typy komórek, które wytwarzają kilka hormonów polipeptydowych:

  • komórki alfa - wydzielają glukagon (regulator metabolizmu węglowodanów, bezpośredni antagonista insuliny);
  • komórki beta - wydzielają insulinę (regulator metabolizmu węglowodanów, obniża poziom glukozy we krwi);
  • komórki delta - wydzielają somatostatynę (hamuje wydzielanie wielu gruczołów);
  • Komórki PP - wydzielają polipeptyd trzustkowy (hamuje wydzielanie trzustki i stymuluje wydzielanie soku żołądkowego);
  • Komórki Epsilon - wydzielają grelinę („hormon głodu” - stymuluje apetyt).

Na górnych biegunach obu nerek znajdują się małe gruczoły o trójkątnym kształcie - nadnercza. Składają się z zewnętrznej warstwy korowej (80-90% masy całego gruczołu) i wewnętrznej rdzenia, których komórki leżą w grupach i są splecione szerokimi zatokami żylnymi. Aktywność hormonalna obu części nadnerczy jest inna. Kora nadnerczy wytwarza minerokortykoidy i glikokortykoidy o strukturze sterydowej. Mineralokortykoidy (najważniejsze z nich - amidooh) regulują wymianę jonową w komórkach i utrzymują ich równowagę elektrolityczną; glikokortykoidy (np. kortyzol) stymulują rozpad białka i syntezę węglowodanów. Substancja mózgowa wytwarza adrenalinę - hormon z grupy katecholamin, który wspiera ton współczulnego układu nerwowego. Adrenalina jest często nazywana hormonem walki lub ucieczki, ponieważ jej uwalnianie gwałtownie wzrasta tylko w minutach niebezpieczeństwa. Wzrost poziomu adrenaliny we krwi pociąga za sobą odpowiednie zmiany fizjologiczne - przyspieszenie akcji serca, zwężenie naczyń krwionośnych, zaciśnięcie mięśni, rozszerzenie źrenic. Inna substancja korowa w małych ilościach wytwarza męskie hormony płciowe (androgeny). Jeśli wystąpią nieprawidłowości w ciele, a androgeny zaczną płynąć w ekstremalnych ilościach, objawy płci przeciwnej wzrosną u dziewcząt. Kora i rdzeń nadnerczy różnią się nie tylko produkcją różnych hormonów. Działanie kory nadnerczy jest aktywowane przez centralny, a rdzeń obwodowy układ nerwowy.

Podwzgórze i przysadka mają komórki wydzielnicze, podczas gdy podwzgórze jest uważane za element ważnego „układu podwzgórzowo-przysadkowego”.

Jednym z najważniejszych gruczołów ciała jest przysadka mózgowa, która kontroluje pracę większości gruczołów wydzielania wewnętrznego. Przysadka jest niewielka, waży mniej niż jeden gram, ale jest bardzo ważna dla życia żelaza. Znajduje się we wnęce u podstawy mózgu i składa się z trzech płatów - przedniego (gruczołowego lub gruczolakowłóknistego), środkowego (jest mniej rozwinięty niż inne) i tylnego (płat nerwowy). Ze względu na znaczenie funkcji pełnionych w ciele przysadkę mózgową można porównać do roli dyrygenta orkiestry, która jednym ruchem różdżki pokazuje, kiedy dany instrument powinien wejść do gry. Przysadka mózgowa wytwarza hormony, które stymulują pracę prawie wszystkich innych gruczołów wydzielania wewnętrznego..

Przedni płat przysadki jest najważniejszym narządem regulującym podstawowe funkcje organizmu: tutaj powstaje sześć najważniejszych hormonów zwanych dominującymi - tyreotropina, hormon adrenokortykotropowy (ACTH) i 4 hormony gonadotropowe, które regulują funkcje gruczołów płciowych. Tyrotropina przyspiesza lub spowalnia pracę tarczycy, a ACTH odpowiada za pracę nadnerczy. Przednia przysadka mózgowa wytwarza jeden bardzo ważny hormon - somatotropinę, zwaną również hormonem wzrostu. Hormon ten jest głównym czynnikiem wpływającym na wzrost układu kostnego, chrząstki i mięśni. Nadmierna produkcja hormonu wzrostu u osoby dorosłej prowadzi do akromegalii, która objawia się wzrostem kości, kończyn i twarzy. Przysadka mózgowa działa w połączeniu ze podwzgórzem, dzięki czemu stanowi pomost między mózgiem, obwodowym układem nerwowym i układem krążenia. Połączenie przysadki i podwzgórza odbywa się za pomocą różnych substancji chemicznych, które są wytwarzane w tak zwanych komórkach neuro-sektora.

Chociaż sama tylna część przysadki mózgowej nie wytwarza pojedynczego hormonu, jej rola w ciele jest również bardzo duża i polega na regulacji dwóch ważnych hormonów wytwarzanych przez szyszynkę - hormonu antydiuretycznego (ADH), który reguluje bilans wodny organizmu, i oksytocyny, która jest odpowiedzialna za skurcz mięśni gładkich, a zwłaszcza macicy podczas porodu.

Epifiza

Funkcja szyszynki nie jest w pełni zrozumiała. Szyszynka wydziela substancje o charakterze hormonalnym, melatoninę i noradrenalinę. Melatonina jest hormonem kontrolującym sekwencję faz snu, a noradrenalina wpływa na układ krążenia i układ nerwowy..

Rozproszony układ hormonalny

W rozproszonym układzie hormonalnym komórki hormonalne nie są skoncentrowane, ale rozproszone.

Niektóre funkcje hormonalne są wykonywane przez wątrobę (wydzielanie somatomedyny, insulinopodobne czynniki wzrostu itp.), Nerki (wydzielanie erytropoetyny, meduliny itp.), Żołądek (wydzielanie gastryny), jelita (wydzielanie wazoaktywnego peptydu jelitowego itp.), Śledzionę (wydzielanie śledzion itp. Komórki hormonalne znajdują się w całym ciele ludzkim.

Regulacja układu hormonalnego

  • Kontrola hormonalna może być uważana za łańcuch efektów regulacyjnych, w których wynik działania hormonu bezpośrednio lub pośrednio wpływa na pierwiastek determinujący zawartość dostępnego hormonu.
  • Interakcja zachodzi z reguły zgodnie z zasadą ujemnego sprzężenia zwrotnego: gdy hormon działa na komórki docelowe, ich reakcja, wpływająca na źródło wydzielania hormonu, powoduje tłumienie wydzielania.
    • Pozytywne opinie, w których zwiększone jest wydzielanie, są niezwykle rzadkie..
  • Układ hormonalny jest również regulowany przez układ nerwowy i odpornościowy..

Choroby endokrynologiczne to klasa chorób, które powstają w wyniku zaburzenia jednego lub większej liczby gruczołów wydzielania wewnętrznego. Choroby endokrynologiczne opierają się na nadczynności, niedoczynności lub dysfunkcji gruczołów dokrewnych..

Układ hormonalny

Układ hormonalny powstaje z połączenia gruczołów wydzielania wewnętrznego (gruczołów wydzielania wewnętrznego) i grup komórek wydzielania wewnętrznego rozrzuconych po różnych narządach i tkankach, które syntetyzują i uwalniają wysoce aktywne substancje biologiczne do krwi - hormonów (z greckiego hormonu - wprawiam w ruch), które działają stymulująco lub hamująco na funkcje organizmu: metabolizm i energia, wzrost i rozwój, funkcje reprodukcyjne i dostosowanie do warunków życia. Czynność gruczołów wydzielania wewnętrznego jest kontrolowana przez układ nerwowy.

Ludzki układ hormonalny

Układ hormonalny - zestaw gruczołów wydzielania wewnętrznego, różnych narządów i tkanek, które w ścisłej interakcji z układem nerwowym i immunologicznym regulują i koordynują funkcje organizmu poprzez wydzielanie fizjologicznie aktywnych substancji przenoszonych przez krew.

Gruczoły wydzielania wewnętrznego (gruczoły wydzielania wewnętrznego) - gruczoły, które nie mają przewodów wydalniczych i wydzielają wydzieliny z powodu dyfuzji i egzocytozy do wewnętrznego środowiska organizmu (krwi, limfy).

Gruczoły wydzielania wewnętrznego nie mają przewodów wydalniczych, są splatane przez liczne włókna nerwowe i obfitą sieć naczyń włosowatych krwi i limfy, do których wchodzą hormony. Ta cecha zasadniczo odróżnia je od gruczołów wydzielania zewnętrznego, które wydzielają ich sekrety przez kanały wydalnicze na powierzchnię ciała lub do jamy narządu. Mieszane gruczoły wydzielnicze, takie jak trzustka i gonady.

Układ hormonalny obejmuje:

Gruczoły dokrewne:

Narządy z tkanką hormonalną:

  • trzustka (wysepki Langerhansa);
  • gonady (jądra i jajniki)

Narządy z komórkami dokrewnymi:

  • CNS (zwłaszcza podwzgórze);
  • serce;
  • płuca;
  • przewód żołądkowo-jelitowy (system APUD);
  • pączek;
  • łożysko;
  • grasica
  • prostata

Figa. Układ hormonalny

Charakterystycznymi właściwościami hormonów są ich wysoka aktywność biologiczna, swoistość i odległość działania. Hormony krążą w bardzo małych stężeniach (nanogramy, pikogramy w 1 ml krwi). Tak więc 1 g adrenaliny wystarcza do zwiększenia pracy 100 milionów izolowanych serc żab, a 1 g insuliny jest w stanie obniżyć poziom cukru we krwi u 125 tysięcy królików. Niedobór jednego hormonu nie może być całkowicie zastąpiony innym, a jego brak z reguły prowadzi do rozwoju patologii. Wchodząc do krwioobiegu hormony mogą wpływać na całe ciało oraz narządy i tkanki znajdujące się daleko od gruczołu, w którym powstają, tj. hormony odziewają odległe działanie.

Hormony są stosunkowo szybko niszczone w tkankach, w szczególności w wątrobie. Z tego powodu, aby utrzymać wystarczającą ilość hormonów we krwi i zapewnić dłuższe i bardziej ciągłe działanie, konieczne jest ciągłe uwalnianie ich z odpowiednim gruczołem.

Hormony jako nośniki informacji krążące we krwi oddziałują tylko z tymi narządami i tkankami, w których komórkach na błonach, w cytoplazmie lub w jądrze znajdują się specjalne chemoreceptory zdolne do tworzenia kompleksu hormon-receptor. Narządy, które mają receptory dla określonego hormonu, nazywane są narządami docelowymi. Na przykład dla hormonów przytarczyc narządami docelowymi są kość, nerki i jelita cienkie; w przypadku żeńskich narządów płciowych narządy płciowe są narządami docelowymi.

Kompleks hormon-receptor w narządach docelowych uruchamia szereg procesów wewnątrzkomórkowych, aż do aktywacji niektórych genów, w wyniku których synteza enzymów wzrasta, ich aktywność wzrasta lub maleje, a przepuszczalność komórek dla niektórych substancji wzrasta.

Klasyfikacja chemiczna hormonów

Z chemicznego punktu widzenia hormony są dość zróżnicowaną grupą substancji:

hormony białkowe - składają się z 20 lub więcej reszt aminokwasowych. Należą do nich hormony przysadki (STH, TSH, ACTH, LTH), trzustka (insulina i glukagon) i przytarczyce (hormon przytarczyc). Niektóre hormony białkowe są glikoproteinami, takimi jak hormony przysadkowe (FSH i LH);

hormony peptydowe - zawierają od 5 do 20 reszt aminokwasowych. Należą do nich hormony przysadki mózgowej (wazopresyna i oksytocyna), szyszynka (melatonina), tarczyca (tyrokalcytonina). Hormony białkowe i peptydowe to substancje polarne, które nie mogą przenikać przez błony biologiczne. Dlatego do ich wydzielania wykorzystywany jest mechanizm egzocytozy. Z tego powodu receptory hormonów białkowych i peptydowych są zintegrowane z błoną komórkową komórki docelowej, a przekazywanie sygnałów do struktur wewnątrzkomórkowych odbywa się za pośrednictwem wtórnych przekaźników (przekaźników (ryc. 1);

hormony pochodzące z aminokwasów - katecholamin (adrenalina i noradrenalina), hormony tarczycy (tyroksyna i trijodotyronina) - pochodne tyrozyny; serotonina jest pochodną tryptofanu; histamina jest pochodną histydyny;

hormony steroidowe - mają bazę lipidową. Należą do nich hormony płciowe, kortykosteroidy (kortyzol, hydrokortyzon, aldosteron) oraz aktywne metabolity witaminy D. Hormony steroidowe są substancjami niepolarnymi, więc swobodnie penetrują błony biologiczne. Receptory dla nich znajdują się w komórce docelowej - w cytoplazmie lub jądrze. Pod tym względem hormony te mają długotrwały efekt, powodując zmianę w procesach transkrypcji i translacji podczas syntezy białek. Hormony tarczycy tyroksyny i trijodotyroniny mają ten sam efekt (ryc. 2).

Figa. 1. Mechanizm działania hormonów (pochodne aminokwasów, natura białkowo-peptydowa)

a, 6 - dwa warianty działania hormonu na receptory błonowe; PDE - fosfodiesteraza, PK-A - kinaza białkowa A, kinaza białkowa PK-C C; DAG - diacelglicerol; TFI - tri-fosfoinozytol; Yn - 1,4, 5-F-inozytol 1,4, 5-fosforan

Figa. 2. Mechanizm działania hormonów (natura steroidów i tarczycy)

I - inhibitor; GR - receptor hormonu; Gras - aktywowany kompleks hormon-receptor

Hormony białkowo-peptydowe mają specyficzność gatunkową, a hormony steroidowe i pochodne aminokwasów nie mają specyficzności gatunkowej i zwykle mają taki sam wpływ na przedstawicieli różnych gatunków.

Ogólne właściwości peptydów regulatorowych:

  • Syntetyzowany wszędzie, w tym w ośrodkowym układzie nerwowym (neuropeptydy), przewodzie pokarmowym (peptydy żołądkowo-jelitowe), płucach, sercu (atriopeptydy), śródbłonku (endotelina itp.), Układzie rozrodczym (inhibina, relaksyna itp.)
  • Mają krótki okres półtrwania i po podaniu dożylnym nie trwają długo we krwi
  • Zapewnij głównie działania lokalne
  • Często wywierają wpływ nie same, ale w ścisłej interakcji z mediatorami, hormonami i innymi substancjami biologicznie czynnymi (modulujące działanie peptydów)

Charakterystyka głównych peptydów regulatorowych

  • Peptydy przeciwbólowe, system antynocyceptywny mózgu: endorfiny, enksfaliny, dermorfiny, kiotorfina, casomorfina
  • Peptydy pamięci i uczenia się: wazopresyna, oksytocyna, fragmenty kortykotropiny i melanotropiny
  • Peptydy snu: Peptyd snu delty, Czynnik Uchisono, Czynnik Pappenheimera, Czynnik Nagasaki
  • Stymulatory odporności: fragmenty interferonu, tufcin, peptydy grasicy, dipeptydy muramylowe
  • Stymulatory zachowań związanych z jedzeniem i piciem, w tym substancje hamujące apetyt (anoreksgeniczne): neurogensyna, dynorfina, analogi cholecystokininy w mózgu, gastryna, insulina
  • Modulatory nastroju i komfortu: endorfiny, wazopresyna, melanostatyna, tyreoliberina
  • Stymulatory zachowań seksualnych: luliberina, oxytocip, fragmenty kortykotropiny
  • Regulatory temperatury ciała: bombesyna, endorfiny, wazopresyna, tyrolibryna
  • Regulatory napięcia mięśniowego: somatostatyna, endorfiny
  • Regulatory napięcia mięśni gładkich: ceruslina, ksenopsyna, fizalemina, kasynina
  • Neuroprzekaźniki i ich antagoniści: neurotensyna, karnozyna, proktolina, substancja P, inhibitor neurotransmisji
  • Peptydy przeciwalergiczne: analogi kortykotropiny, antagoniści bradykininy
  • Stymulatory wzrostu i przeżycia: Glutation, stymulator wzrostu komórek

Regulacja funkcji gruczołów dokrewnych odbywa się na kilka sposobów. Jednym z nich jest bezpośredni wpływ na komórki gruczołu stężenia we krwi określonej substancji, którego poziom reguluje ten hormon. Na przykład wysoki poziom glukozy we krwi przepływający przez trzustkę powoduje wzrost wydzielania insuliny, co obniża poziom cukru we krwi. Innym przykładem jest hamowanie produkcji hormonu przytarczyc (co zwiększa poziom wapnia we krwi), gdy komórki gruczołów przytarczycznych są narażone na wyższe stężenia Ca 2+ i stymulacja wydzielania tego hormonu, gdy spada poziom Ca 2+ we krwi.

Nerwowa regulacja aktywności gruczołów dokrewnych odbywa się głównie przez podwzgórze i wydzielane przez niego neurohormony. Z reguły nie obserwuje się bezpośredniego wpływu nerwów na komórki wydzielnicze gruczołów dokrewnych (z wyjątkiem rdzenia nadnerczy i szyszynki). Włókna nerwowe unerwiające gruczoł regulują głównie napięcie naczyń krwionośnych i dopływ krwi do gruczołu.

Naruszenie funkcji gruczołów dokrewnych można skierować zarówno na zwiększenie aktywności (nadczynność), jak i na zmniejszenie aktywności (nadczynność).

Ogólna fizjologia układu hormonalnego

Układ hormonalny to system przekazywania informacji między różnymi komórkami i tkankami organizmu oraz regulacji ich funkcji za pomocą hormonów. Układ hormonalny organizmu ludzkiego reprezentowany jest przez gruczoły wydzielania wewnętrznego (przysadkę mózgową, nadnercza, tarczycę i przytarczyce, szyszynkę), narządy z tkanką wydzielania wewnętrznego (trzustka, gruczoły płciowe) oraz narządy z funkcją komórek wydzielania wewnętrznego (łożysko, ślinianki, wątroba, nerki, serce itp..). Szczególne miejsce w układzie hormonalnym zajmuje podwzgórze, które z jednej strony jest miejscem powstawania hormonów, z drugiej strony zapewnia interakcję między nerwowym i hormonalnym mechanizmem ogólnoustrojowej regulacji funkcji organizmu.

Gruczoły wydzielania wewnętrznego lub gruczoły wydzielania wewnętrznego to te struktury lub formacje, które wydzielają wydzielanie bezpośrednio do płynu międzykomórkowego, krwi, limfy i płynu mózgowego. Całość gruczołów wydzielania wewnętrznego tworzy układ wydzielania wewnętrznego, w którym można wyróżnić kilka składników.

1. Lokalny układ hormonalny, który obejmuje klasyczne gruczoły wydzielania wewnętrznego: przysadkę, nadnercza, szyszynkę, tarczycę i przytarczycę, wysepkę trzustki, gruczoły płciowe, podwzgórze (jądra wydzielnicze), łożysko (gruczoł tymczasowy), grasica ( grasica). Produktami ich aktywności są hormony.

2. Rozproszony układ hormonalny, który obejmuje komórki gruczołowe zlokalizowane w różnych narządach i tkankach oraz substancje wydzielające podobne do hormonów powstających w klasycznych gruczołach wydzielania wewnętrznego.

3. System wychwytywania prekursorów amin i ich dekarboksylacji, reprezentowany przez komórki gruczołowe wytwarzające peptydy i aminy biogenne (serotonina, histamina, dopamina itp.). Istnieje punkt widzenia, że ​​układ ten obejmuje rozproszony układ hormonalny.

Gruczoły wydzielania wewnętrznego są podzielone w następujący sposób:

  • przez nasilenie ich morfologicznego połączenia z centralnym układem nerwowym - do centralnego (podwzgórze, przysadka, szyszynka) i obwodowego (tarczyca, gruczoły płciowe itp.);
  • zgodnie z funkcjonalną zależnością od przysadki mózgowej, która jest realizowana przez hormony zwrotne, od zależnej od przysadki i niezależnej od przysadki.

Metody oceny stanu funkcji układu hormonalnego u ludzi

Za główne funkcje układu hormonalnego, odzwierciedlające jego rolę w ciele, uważa się:

  • kontrola wzrostu i rozwoju organizmu, kontrola funkcji rozrodczych i udział w kształtowaniu zachowań seksualnych;
  • wraz z układem nerwowym - regulacja metabolizmu, regulacja zużycia i odkładania substratów energetycznych, utrzymanie homeostazy organizmu, tworzenie reakcji adaptacyjnych organizmu, zapewnienie pełnego rozwoju fizycznego i psychicznego, kontrolowanie syntezy, wydzielania i metabolizmu hormonów.
Metody badania układu hormonalnego
  • Usunięcie (ekstirpacja) gruczołu i opis skutków operacji
  • Wprowadzenie ekstraktów żelaza
  • Izolacja, oczyszczanie i identyfikacja substancji czynnej gruczołu
  • Selektywne tłumienie wydzielania hormonów
  • Przeszczep endokrynologiczny
  • Porównanie składu krwi wpływającej i wychodzącej z gruczołu
  • Ilościowe oznaczenie hormonów w płynach biologicznych (krew, mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy itp.):
    • biochemiczny (chromatografia itp.);
    • badania biologiczne;
    • analiza radioimmunologiczna (RIA);
    • analiza immunoradiometryczna (IRMA);
    • analiza radioreferencyjna (PPA);
    • analiza immunochromatograficzna (paski do szybkich testów diagnostycznych)
  • Wprowadzenie izotopów promieniotwórczych i skanowanie radioizotopowe
  • Obserwacja kliniczna pacjentów z patologią endokrynologiczną
  • Badanie ultrasonograficzne gruczołów dokrewnych
  • Tomografia komputerowa (CT) i rezonans magnetyczny (MRI)
  • Inżynieria genetyczna

Metody kliniczne

Opierają się one na danych z wywiadu (wywiad medyczny) i identyfikacji zewnętrznych objawów zaburzeń czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego, w tym ich wielkości. Na przykład karłowatość przysadki - karłowatość (wzrost poniżej 120 cm) z niewystarczającym wydzielaniem hormonu wzrostu lub gigantyzm (wzrost powyżej 2 m) z nadmiernym wydzielaniem - są obiektywnymi oznakami upośledzonej funkcji kwasofilnych komórek przysadki w dzieciństwie. Ważnymi zewnętrznymi objawami dysfunkcji układu hormonalnego może być nadmierna lub niewystarczająca masa ciała, nadmierna pigmentacja skóry lub jej brak, charakter linii włosów, nasilenie wtórnych cech płciowych. Bardzo ważnymi objawami diagnostycznymi zaburzeń układu hormonalnego są objawy pragnienia, wielomocz, zaburzenia apetytu, zawroty głowy, hipotermia, zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet oraz zaburzenia seksualne wykryte przez staranne przesłuchanie osoby. Jeśli te i inne objawy zostaną zidentyfikowane, można podejrzewać, że dana osoba ma szereg zaburzeń endokrynologicznych (cukrzyca, choroba tarczycy, dysfunkcja gruczołów płciowych, zespół Cushinga, choroba Addisona itp.).

Biochemiczne i instrumentalne metody badawcze

Na podstawie oznaczenia poziomu samych hormonów i ich metabolitów we krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego, moczu, śliny, szybkości i dziennej dynamiki ich wydzielania, ich regulowanych parametrów, badania receptorów hormonalnych i indywidualnych efektów w docelowych tkankach, a także wielkości gruczołu i jego aktywności.

Podczas przeprowadzania badań biochemicznych stosuje się metody chemiczne, chromatograficzne, radioreceptorowe i radioimmunologiczne do oznaczania stężenia hormonów, a także do testowania wpływu hormonów na zwierzęta lub kultury komórkowe. Ogromną wartością diagnostyczną jest określenie poziomu potrójnych, wolnych hormonów, z uwzględnieniem dobowego rytmu wydzielania, płci i wieku pacjentów.

Analiza radioimmunologiczna (RIA, analiza radioimmunologiczna, analiza immunologiczna izotopowa) to metoda ilościowego oznaczania substancji fizjologicznie czynnych w różnych mediach, oparta na konkurencyjnym wiązaniu pożądanych związków i podobnych substancji znakowanych radionuklidem ze specyficznymi układami wiążącymi, a następnie detekcji na specjalnych spektrometrach przeciwradio..

Analiza immunoradiometryczna (IRMA) to specjalny typ RIA, w którym wykorzystuje się przeciwciała znakowane radionuklidem, a nie znakowany antygen.

Analiza radioreceptorów (PPA) to metoda ilościowego oznaczania substancji aktywnych fizjologicznie w różnych ośrodkach, w których receptory hormonalne są stosowane jako układ wiążący..

Tomografia komputerowa (CT) to metoda rentgenowska oparta na nierównomiernej absorpcji promieniowania rentgenowskiego przez różne tkanki ciała, która różnicuje gęstość tkanek twardych i miękkich i jest stosowana w diagnostyce patologii tarczycy, trzustki, nadnerczy itp..

Rezonans magnetyczny (MRI) to instrumentalna metoda diagnostyczna, za pomocą której endokrynologia ocenia stan układu podwzgórze-przysadka-nadnercza, szkielet, narządy jamy brzusznej i miednicy małej.

Densytometria to metoda rentgenowska stosowana do określania gęstości kości i diagnozowania osteoporozy, która umożliwia wykrycie już 2-5% utraty kości. Wykorzystuje się densytometrię pojedynczego fotonu i dwufotonowego..

Skanowanie radioizotopowe (skanowanie) to metoda uzyskiwania dwuwymiarowego obrazu odzwierciedlającego rozkład radiofarmaceutyku w różnych narządach za pomocą skanera. W endokrynologii stosuje się do diagnozowania patologii tarczycy.

Badanie ultrasonograficzne (ultradźwięki) - metoda oparta na rejestracji odbitych sygnałów pulsacyjnego ultradźwięku, stosowana w diagnostyce chorób tarczycy, jajników, prostaty.

Test tolerancji glukozy jest metodą obciążającą do badania metabolizmu glukozy w organizmie, stosowaną w endokrynologii do diagnozowania upośledzonej tolerancji glukozy (stan przedcukrzycowy) i cukrzycy. Mierzy się poziom glukozy na czczo, a następnie w ciągu 5 minut sugeruje się wypicie szklanki ciepłej wody, w której rozpuszczono glukozę (75 g), a następnie po 1 i 2 godzinach ponownie mierzy się poziom glukozy we krwi. Poziom mniejszy niż 7,8 mmol / L (2 godziny po obciążeniu glukozą) jest uważany za normalny. Poziom większy niż 7,8, ale mniejszy niż 11,0 mmol / L - upośledzona tolerancja glukozy. Poziomy powyżej 11,0 mmol / L - „cukrzyca”.

Orchiometria - pomiar objętości jąder za pomocą przyrządu do orchiometru (testikulometr).

Inżynieria genetyczna - zestaw technik, metod i technologii do produkcji rekombinowanego RNA i DNA, izolowania genów z organizmu (komórek), manipulowania genami i wprowadzania ich do innych organizmów. W endokrynologii stosuje się syntezę hormonów. Badana jest możliwość terapii genowej chorób endokrynologicznych..

Terapia genowa - leczenie chorób dziedzicznych, wieloczynnikowych i nie dziedzicznych (zakaźnych) poprzez wprowadzanie genów do komórek pacjentów w celu ukierunkowanej zmiany defektów genowych lub nadania komórkom nowych funkcji. W zależności od metody wprowadzania egzogennego DNA do genomu pacjenta terapia genowa może być przeprowadzana w hodowli komórkowej lub bezpośrednio w ciele.

Podstawową zasadą oceny funkcji gruczołów zależnych od przysadki jest jednoczesne oznaczanie poziomu hormonów zwrotnych i efektorowych oraz, w razie potrzeby, dodatkowe oznaczanie poziomu hormonu uwalniającego podwzgórze. Na przykład jednoczesne oznaczanie kortyzolu i ACTH; hormony płciowe i FSH z LH; zawierające hormony tarczycy zawierające jod, TSH i TRH. Przeprowadzane są testy funkcjonalne w celu wyjaśnienia zdolności wydzielniczych gruczołu i wrażliwości receptorów ce na działanie hormonów regulacyjnych. Na przykład określanie dynamiki wydzielania hormonów przez tarczycę do podawania TSH lub podawania TSH w przypadku podejrzenia niewydolności jego funkcji.

Aby określić predyspozycje do cukrzycy lub ujawnić jej ukryte formy, przeprowadza się test stymulacyjny z wprowadzeniem glukozy (doustny test tolerancji glukozy) i określeniem dynamiki zmian jego poziomu we krwi.

Jeśli podejrzewa się nadczynność gruczołową, wykonuje się testy supresyjne. Na przykład, aby ocenić wydzielanie insuliny przez trzustkę, jej stężenie we krwi jest mierzone podczas długotrwałego (do 72 godzin) postu, gdy poziom glukozy (naturalny stymulator wydzielania insuliny) we krwi znacznie się zmniejsza, aw normalnych warunkach towarzyszy temu zmniejszenie wydzielania hormonów.

Instrumentalne ultradźwięki (najczęściej), metody obrazowania (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny), a także badanie mikroskopowe materiału biopsyjnego są szeroko stosowane do wykrywania zaburzeń czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. Stosowane są również specjalne metody: angiografia z selektywnym pobieraniem krwi z gruczołów wydzielania wewnętrznego, badania radioizotopowe, densytometria - oznaczanie gęstości optycznej kości.

Zidentyfikować dziedziczny charakter naruszeń funkcji hormonalnych za pomocą molekularnych metod badań genetycznych. Na przykład kariotypowanie jest dość informacyjną metodą diagnozowania zespołu Klinefeltera.

Metody kliniczne i eksperymentalne

Służą do badania funkcji gruczołu wydzielania wewnętrznego po jego częściowym usunięciu (na przykład po usunięciu tkanki tarczycy w nadczynności tarczycy lub raku). Na podstawie danych dotyczących resztkowej funkcji hormonalnej gruczołu ustala się dawkę hormonów, którą należy wprowadzić do organizmu w celu hormonalnej terapii zastępczej. Terapia substytucyjna, biorąc pod uwagę dzienne zapotrzebowanie na hormony, jest przeprowadzana po całkowitym usunięciu niektórych gruczołów dokrewnych. W każdym razie terapia hormonalna określa poziom hormonów we krwi, aby wybrać optymalną dawkę podawanego hormonu i zapobiec przedawkowaniu.

Prawidłowość trwającej terapii zastępczej można również ocenić na podstawie końcowych efektów podawanych hormonów. Na przykład kryterium prawidłowego dawkowania hormonu podczas insulinoterapii jest utrzymanie fizjologicznego poziomu glukozy we krwi pacjenta z cukrzycą i zapobieganie rozwojowi hipo- lub hiperglikemii.